*ЁЯЩПрдкोрд╕्рдЯ рдмेрд╢рдХ рдеोрдб़ी рд╕ी рдмрдб़ी рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбीрдПрдирдП рдЬांрдЪ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдпे рдкोрд╕्рдЯ рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдеोрдб़ा рд╕ा рд╡рдХ्рдд рдЬрд░ूрд░ рдиिрдХाрд▓ें ЁЯЩП*

*ЁЯЩПрдкोрд╕्рдЯ рдмेрд╢рдХ рдеोрдб़ी рд╕ी рдмрдб़ी рд╣ो рдЧрдИ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдбीрдПрдирдП рдЬांрдЪ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдпे рдкोрд╕्рдЯ рдкрдв़рдиे рдХे рд▓िрдП рдеोрдб़ा рд╕ा рд╡рдХ्рдд рдЬрд░ूрд░ рдиिрдХाрд▓ें ЁЯЩП*
*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХिрд╕ी рднी рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╡िрд░ोрдзी  рдоुрдж्рджे рдкрд░ рддрдм рддрдХ рдЦाрдоोрд╢ рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдЬрдм рддрдХ рд╡ो рдоुрдж्рджा рдЙрди рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░ा рди рдмрди рдЬाрдП"  !*
*рдмाрдорд╕ेрдл рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ рдоाрдирдиीрдп рд╡ाрдорди рдоेрд╢्рд░ाрдо рд╕ाрд╣рдм рдЬी рдиे рдПрдХ рдРрд╕े рдоुрдж्рджे рдХो рджेрд╢ рдХे рдХोрдиे рдХोрдиे рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा рджिрдпा, рдЬिрд╕े рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЫुрдкाрдП рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рдеे । рджेрд╢ рдоें рдХोрдИ рднी рд╕ंрдЧрдарди рдХा рдХोрдИ рднी рдиेрддा рдЪाрд╣े рд╡ो рдЦुрдж рдХो рдХिрддрдиा рднी рдмрдб़ा рддीрд╕ рдоाрд░ рдЦां рд╕рдордЭрддा рд╣ो, рд▓ेрдХिрди рдПрдХ рднी рдРрд╕ा рдиेрддा рдирд╣ीं рд╣ै, рдЬिрд╕ рдиे рджेрд╢ рдХे рд╕рдм рд╕े рдмрдб़े рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрджी рд╕ंрдЧрдарди рдЖрд░рдПрд╕рдПрд╕ рдк्рд░рдоुрдЦ рдоोрд╣рди рднाрдЧрд╡рдд рдХो рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рдиाрдЧрдкुрд░ рдоें рдЬा рдХрд░ рдЙрд╕े рдЪुрдиौрддी рджी рд╣ो рдФрд░ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХो рд╡िрджेрд╢ी рдХрд╣ा рд╣ो । рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХे рд╡िрджेрд╢ी рд╣ोрдиे рдХी рдЪрд░्рдЪा рд╕े рдоोрд╣рди рднाрдЧрд╡рдд рдХो рд▓рдЧрдиे рд▓рдЧा рд╣ै рдХि рдЕрдм рдФрд░ рдЬ्рдпाрджा рджिрдиों рддрдХ рдбीрдПрдирдП рдЬांрдЪ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдкрд░ рдЦाрдоोрд╢ рд░рд╣рдиा рдЙрди рдХे рд▓िрдП рдоुрд╕ीрдмрдд рдмрдирддा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै, рдЗрд╕ рд▓िрдП рдЙрд╕े рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдЖ рдХрд░ рдмोрд▓рдиा рд╣ी рдкрдб़ा рдФрд░ рдПрдХ рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рдХे рддрд╣рдд рдЦ़ुрджрдХे рд╡िрджेрд╢ीрдкрди рдХो рдЫुрдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдпाрди рджिрдпा рдХि рд╕рднी рднाрд░рддीрдпों (рд╣िंрджुрдУं рдФрд░ рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों)рдХा рдбी.рдПрди.рдП.рдПрдХ рд╣ी рд╣ै । рдРрд╕ा рдмोрд▓ рдХрд░ рд╡ो рдПрдХ рддीрд░ рд╕े рджो рд╢िрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै,рдкрд╣рд▓ा рдпे рдХि рдЕрдм рддрдХ рд╡ो рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХो рд╡िрджेрд╢ी рдХрд╣рддे рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं, рдЙрд╕ рдкрд░ рдкрд░्рджा рдбाрд▓рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЧрдИ рджूрд╕рд░ा рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рдбी.рдПрди.рдП. рд╡िрджेрд╢ी рд╣ै, рдЗрд╕ рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдХो рдЫुрдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмोрд▓рдиा рдкрдб़ा рдХि рд╕рднी рднाрд░рддीрдпों рдХा рдбी.рдПрди.рдП.рдПрдХ рд╣ी рд╣ै ! рд▓ेрдХिрди рдмाрдорд╕ेрдл рдиे рджेрд╢ рднрд░ рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХे рд╡िрджेрд╢ी рд╣ोрдиे рдХा рдоुрдж्рджा рдШрд░ рдШрд░ рдкрд╣ुंрдЪा рджिрдпा рд╣ै, рдоोрд╣рди рднाрдЧрд╡рдд рдЪाрд╣े рдХिрддрдиी рднी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд▓े, рдХिрддрдиा рднी рджрдмाрдиा рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ рд▓े, рдпे рдоुрдж्рджा рдЕрдм рджрдмрдиे рд╡ाрд▓ा рдирд╣ी рд╣ै ।*
*ЁЯСЙDNA рд╢ोрдз рд╕े рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рднाрд░рдд рдХे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ै : рдЖрд░्рдп рдмाрд╣рд░ рд╕े рднाрд░рдд рдЖрдП рдеे!*
*21 рдордИ, 2001 рдХो рдЕрдЦ़рдмाрд░ “TIMES OF INDIA” рдоें рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧों рдХे DNA рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд╢ोрдз рд░िрдкोрд░्рдЯ рдЫрдкी рд▓ेрдХिрди рдоाрддृрднाрд╖ा рдпा рд╣िंрджी рдЕрдЦрдмाрд░ों рдоें рдпрд╣ рдмाрдд рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдЫाрдкी рдЧрдпी? рдХ्рдпोрдХि рдЗंрдЧ्рд▓िрд╢ рдЕрдЦрдмाрд░ рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рд╡िрджेрд╢ी рд▓ोрдЧ рдпाрдиी рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп, рд╡ैрд╢्рдп рд▓ोрдЧ рд╣ी рдкрдв़рддे рд╣ै рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд▓ोрдЧ рдирд╣ीं। рд╡िрджेрд╢ी рдпूрд░ेрд╢िрдпрди рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрддिрд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд▓ोрдЧ рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд▓ोрдЧो рдХो рдмाрдЦ़рдмрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рдеे, рдпे рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдордХрд╕рдж рдеा। рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд▓ोрдЧो рдХो рдпूрд░ेрд╢िрдпрди рд╕рдЪ рд╕े рдЕрдирдЬाрди рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ै।*
*THE HIDE AND THE HIGHLIGHT TWO POINT PROGRAM. рд╕ुрдЪрдиा рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕्рддोрдд्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै।*
*ЁЯСЙDNA Report 2001 рдпूрд░ोрдкिрдпрди рд▓ोрдЧो рдХो рд╣рдЬाрд░ों рд╕ाрд▓ों рд╕े рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧो, рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдеाрдУं рдоें рдмрд╣ुрдд рдЬ्рдпाрджा рджिрд▓рдЪрд╕्рдкी рд╣ै। рдХ्рдпोрдХि рдпрд╣ाँ рдЬिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдзрд░्рдорд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЬाрддिрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЕрд╕्рдкृрд╢्рдпрддा, рд░ीрддि-рд░िрд╡ाрдЬ, рдкाрдЦंрдб рдФрд░ рдЖрдбрдо्рдмрд░ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдзрд░्рдо рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдП рд╣ै, рдЙрдирдХा рдоिрд▓рди рджुрдиिрдпा рдХे рдХिрд╕ी рднी рджूрд╕рд░े рджेрд╢ рд╕े рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдпूрд░ोрдкिрдпрди рд▓ोрдЧ рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдмाрд░े рдЬ्рдпाрджा рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧों рдФрд░ рдзрд░्рдо рдЖрджि рдкрд░ рд╢ोрдз рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рд╣ै। рдпрд╣ी рдХुрдЫ рдХाрд░рдг рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХे рдорди рдоें рднाрд░рдд рдХो рд▓ेрдХрд░ рдмрд╣ुрдд рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рд╣ै। рдЗрди рд╕рднी “рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХे рдкीрдЫे рдоूрд▓ рдХाрд░рдг рдХ्рдпा рд╣ै” рдЗрд╕ी рдмाрдд рдкрд░ рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдмреЬे рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рд╢ोрдз рд╣ो рд░рд╣े рд╣ै। рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕े рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ाрд▓ाрддों рдоें рднी рд╡िрджेрд╢ी рднाрд░рдд рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрдж рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рдиे рдоें рд▓рдЧे рд╣ुрдП рд╣ै। рдЖрдЬ рдХрд▓ рдмрд╣ुрдд рд╕े рднाрд░рддीрдп рдЫाрдд्рд░ рднी рдЗрди рд╕рднी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеों рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рд╕ी рд╡िрджेрд╢ी рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдФрд░ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдпों рдоें рд╢ोрдз рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ै।*
*ЁЯСЙ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдЙрддाрд╣ рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдоें рдоाрдЗрдХрд▓ рдмाрдорд╢ाрдж рдиाрдо рдХे рдЖрджрдоी рдиे рдЬो BIOTECHNOLOGY DEPARTMENT рдХा HOD рдиे рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧों рдХे DNA рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХा рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдеा। рдмाрдорд╢ाрдж рдиे рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рддो рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рд▓рдЧा рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдХे рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (RESULT REPORT) рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдирд╣ीं рдХрд░ेंрдЧे рдпा рдЙрд╕рдХे рд╢ोрдз рдХो рдоाрди्рдпрддा рдирд╣ीं рджेंрдЧे। рдЗрд╕ рд▓िрдП рдоाрдИрдХрд▓ рдиे рдПрдХ рд░ाрд╕्рддा рдиिрдХрд▓ा। рдоाрдИрдХрд▓ рдиे рднाрд░рдд рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рднी рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा рддाрдХि DNA рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдкрд░ рдЬो рд╢ोрдз рд╣ो рд░рд╣ा рд╣ै рд╡ो рдкूрд░्рдгрдд рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рдФрд░ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ो рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рд▓ोрдЧ рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рднी рдХрд░ рд▓े। рдЗрд╕рд▓िрдП рдордж्рд░ाрд╕, рд╡िрд╢ाрдЦाрдкрдЯрдирдо рдоें рд╕्рдеिрдд BIOLOGUCAL DEPARTMENT, рднाрд░рдд рд╕рд░рдХाрд░ рдоाрдирд╡рд╡ंрд╢ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ – ENTHROPOLOGY рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдоाрдЗрдХрд▓ рдиे рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░ рд▓िрдпा। рдпрд╣ рдПрдХ рд╕ांрдЭा рд╢ोрдз рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдеा рдЬो рдпूрд░ोрдкिрдпрди рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХो рдиे рдоिрд▓ рдХрд░ рдХрд░рдиा рдеा। рдЙрди рднाрд░рддीрдп рдФрд░ рдпूрд░ोрдкिрдпрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рд╢ोрдз рдХिрдпा। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों, рд░ाрдЬрдкूрддों рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХे рдбीрдПрдирдП рдХा рдирдоूрдиा рд▓ेрдХрд░ рд╕ाрд░ी рджुрдиिрдпा рдХे рдЖрджрдоिрдпों рдХे рдбीрдПрдирдП рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░, рд╕рднी рдЬाрддि рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХे рд▓ोрдЧों рдХे рдбीрдПрдирдП рдХे рд╕ाрде рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЧрдпा।*
*ЁЯСЙрдпूрд░ेрд╢िрдпा рдк्рд░ांрдд рдоें #рдоोрд░ूрд╡ा рд╕рдоूрд╣ рд╣ै, рд░ूрд╕ рдХे рдкाрд╕ рдХाрд▓ा рд╕ाрдЧрд░ рдирдордХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХे рдкाрд╕, рдЕрд╕्рдХिрдоोрдЭी рднाрдЧौрд▓िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें, рдоोрд░ू рдиाрдо рдХी рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХा DNA рднाрд░рдд рдоें рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдм्рд░ाрд╣्рдордгों, рд░ाрдЬрдкूрддों рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рд╕े рдоिрд▓ा ।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдЗрд╕ рд╢ोрдз рд╕े рдпे рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ो рдЧрдпा рдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рднाрд░рдд рдХे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ै।ЁЯСИ*             *ЁЯСЙрдорд╣िрд▓ाрдУं рдоें рдкाрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े MITICONDRIYAL DNA (рдЬो рд╣рдЬाрд░ों рд╕ाрд▓ों рдоें рд╕िрд░्рдл рдорд╣िрд▓ाрдУं рд╕े рдорд╣िрд▓ाрдУं рдоें рдЯ्рд░ाрди्рд╕рдлрд░ рд╣ोрддा рд╣ै) рдкрд░ рд╣ुрдП рдкрд░ीрдХ्рд╖рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рднी рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ рдХि рднाрд░рддीрдп рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा DNA рдХिрд╕ी рднी рд╡िрджेрд╢ी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХी рдЬाрддि рд╕े рдоेрд▓ рдирд╣ीं рдЦाрддा। рднाрд░рдд рдХे рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдПрд╕.рд╕ी, рдПрд╕.рдЯी, рдУ.рдмी.рд╕ी, рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी рдФрд░рддों, рд░ाрдЬрдкूрддों рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХी рдФрд░рддों рдХा DNA рдПрдХ рд╣ै рдФрд░ 100% рдЖрдкрд╕ рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै।ЁЯСИ* 
*ЁЯСЙ рд╡ैрджिрдХ рдзрд░्рдорд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рднी рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдФрд░рддों рдХी рдХोрдИ рдЬाрддि рдпा рдзрд░्рдо рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рдпрд╣ рдмाрдд рднी рдЗрд╕ рд╢ोрдз рд╕े рд╕ाрдордиे рдЖ рдЧрдИ рдХि рдЬрдм рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा DNA рдПрдХ рд╣ै рддो рдЗрд╕ी рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдмाрдд рд╡ैрджिрдХ рдзрд░्рдорд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдХрд╣ी рдЧрдИ рд╣ोрдЧी। рдЕрдм рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдк्рд░рдоाрдг рднी рдоिрд▓ рдЧрдпा рд╣ै। рд╕ाрд░ी рджुрдиिрдпा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рднाрд░рддीрдп рдЙрдЪ्рдЪрддрдо рди्рдпाрдпрд▓рдп рдиे рднी рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХो рдоाрди्рдпрддा рджी। рдХ्рдпोрдХि рдпрд╣ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ो рдЪूрдХा рд╣ै рдХि рдХिрд╕рдХा рдХिрддрдиा DNA рдпुрд░ेрд╢िрдпрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ा рд╣ै:-ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा DNA 99.99% рдпुрд░ेрд╢िрдпрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рддा рд╣ै।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрд░ाрдЬрдкूрддों (рдХ्рд╖рдд्рд░िрдпों) рдХा DNA 99.88% рдпुрд░ेрд╢िрдпрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рддा рд╣ै।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрд╡ैрд╢्рдп рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХा DNA 99.86% рдпुрд░ेрд╢िрдпрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рддा рд╣ै।ЁЯСИ*                       *ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рджीрдХ्рд╖िрдд рдиाрдо рдХा рдм्рд░ाрд╣्рдордг (рдСрдХ्рд╕рдлोрд░्рдб рдпूрдиिрд╡рд░्рд╕िрдЯी рдоें рдк्рд░ोреЮेрд╕рд░) рдиे рдПрдХ рдХिрддाрдм рд▓िрдЦी । рдЙрд╕рдХा рдкूрдиा рдоें рдПрдХ рдЪाрдЪा, рдЬो рдЬोрд╢ी (рдм्рд░ाрд╣्рдордг) рд╣ै, рдиे рд╡ो рдХिрддाрдм рднाрд░рдд рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХी, рдоें рднी рд▓िрдЦा рд╣ै “рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХा DNA рд░ूрд╕ рдоें, рдХाрд▓ा рд╕ाрдЧрд░ рдХे рдкाрд╕ рдпूрд░ेрд╢िрдпा рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдкाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдоोрд░ू рдЬाрддि рдФрд░ рдпрд╣ूрджी рдЬाрддि (рдЬ्рдпूрдЬ– рд╣िрдЯрд▓рд░ рдиे рдЬिрд╕рдХो рдоाрд░ा рдеा) рдХे рд▓ोрдЧों рд╕े рдоिрд▓рддा рд╣ै। рд░ाрдЬिрд╡ рджीрдХ्рд╖िрдд рдиे рдРрд╕ा рдХ्рдпों рдХिрдпा? рддाрдХि рдЕрдоेрд░िрдХрди рд▓ोрдЧ рднाрд░рдд рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рдЬाрддि рдХे рд▓ोрдЧों рдХो рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рдПрд╢िрдпрди рдиा рдХрд╣े।ЁЯСИ*              *ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рджीрдХ्рд╖िрдд рдиे рдмाрдорд╢ाрдж рдХे рд╢ोрдз рдХो рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдХрд░ рдпूрд░ेрд╢िрдпा рдХрд╣ाँ рд╣ै рдпे рднी рдмрддा рджिрдпा рдеा। рд░ाрдЬीрд╡ рджीрдХ्рд╖िрдд рдПрдХ рдорд╣ाрди рд╕ंрд╢ोрдзрдХ рдеा рдФрд░ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рднाрд░рдд рд░рдд्рди рдХा рд╣реШрджाрд░ рдеा।ЁЯСИ*
*ЁЯМЯЁЯСЙDNA рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдХी рдЬрд░ुрд░рдд рдХ्рдпों рдкреЬी?ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрд╕ंрд╕्рдХृрдд рдФрд░ рд░ूрд╕ рдХी рднाрд╖ा рдоें рд╣рдЬाрд░ों рдРрд╕े рд╢рдм्рдж рд╣ै рдЬो рдПрдХ рдЬैрд╕े рд╣ै। рдпрд╣ рдмाрдд рдкुрд░ाрддрдд्рд╡ рд╡िрднाрдЧ, рдоाрдирд╡ рд╡ंрд╢ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрднाрдЧ, рднाрд╖ा рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрднाрдЧ рдЖрджि рдиे рднी рд╕िрдж्рдз рдХी, рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рднी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬोрдХि рд╕рдЪ рдеी।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ #рдм्рд░ाрд╣рдордг_рдн्рд░ांрддिрдпां рдкैрджा рдХрд░рдиे рдоें рдмрд╣ुрдд рдоाрд╣िрд░ рд╣ै, рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рдЗрд╕ рдоाрдорд▓े рдоें рдХोрдИ рдоुрдХाрдмрд▓ा рдирд╣ीं рд╣ै।ЁЯСИ* 
*ЁЯСЙ рдЗрд╕ीрд▓िрдП DNA рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╢ोрдз рд╣ुрдЖ। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХाDNA рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ोрдЪा рдХि рдЕрдЧрд░ рд╣рдо рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░ेंрдЧे рддो рджुрдиिрдпा рдоें рд╣рдо рд▓ोрдЧ рдмेрдмрдХुреЮ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рдЬाрдпेंрдЧे। рддрде्рдпों рдкрд░ рджोрдиों рддрд░рдл рд╕े рдЪрд░्рдЪा рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдеी рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рд▓ोрдЧों рдиे рдЪुрдк рд░рд╣рдиे рдХा рдиिрд░्рдгрдп рд▓िрдпा।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ“рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬрдм рдЬ्рдпाрджा рдмोрд▓рддा рд╣ै рддो рдЦрддрд░ा рд╣ै, рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬрдм рдоीрдаा рдмोрд▓рддा рд╣ै рддो рдЦрддрд░ा рдмрд╣ुрдд рдирдЬрджीрдХ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЬрдм рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдмिрд▓рдХुрд▓ рдирд╣ीं рдмोрд▓рддा, рдПрдХ рджрдо рдЪुрдк рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рддो рднी рдЦрддрд░ा рд╣ै।“ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ(рдпрд╣ां рдпे рдмाрдд рдЬ्рдпाрджा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХुрдЫ рднी рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕ рдХे рдкрд░िрдгाрдо рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ोрдЪрддा рд╣ै, рдорддрд▓рдм рдбीрдПрдирдП рдЬांрдЪ рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рдЦाрдоोрд╢ рд░рд╣рдиा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рд╡ो рдирд╣ी рдЪाрд╣рддा рдХि рд╡ो рдЗрд╕ рдбीрдПрдирдП рдЬांрдЪ рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░े, рдЙрд╕ рдХी рдЦाрдоोрд╢ी рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рд╕рдмूрдд рд╣ै рдХि рд╡ो рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдХो рджрдмा рдХрд░ рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕ рдХे рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рдкрд░ рдпे рдоुрдж्рджा рдЪрд░्рдЪा рдоें рдЖ рдЬाрдпेрдЧा рдФрд░ рдЙрд╕ рдХे рд╡िрджेрд╢ी рд╣ोрдиे рдХी рдмाрдд рдЬрдЧ рдЬाрд╣िрд░ рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी)ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ ITS CONSPIRACY OF SILENCE- DR. B.R. AMBEDKARЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдЕрдЧрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЪुрдк рд╣ै рдФрд░ рдХुрдЫ рдЫुрдкा рд░рд╣ा рд╣ै рддो рд╣рдоे рдЬोрд░ рд╕े рдмोрд▓рдиा рдЪाрд╣िрдП।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдпрд╣ рд╣ुрдЖ рдХि рдЕрдм рд╣рдоे рдЕрдкрдиा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдирдП рд╕िрд░े рд╕े рд▓िрдЦрдиा рд╣ोрдЧा। рдЬो рднी рдЖрдЬ рддрдХ рд▓िрдЦा рдЧрдпा рд╣ै рд╡ो рд╕рдм рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЭूрда рдФрд░ рдЕрдиुрдоाрдиों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд▓िрдЦा рд╣ै। ЁЯСИ* 
*ЁЯСЙрдЕрдм рдЕрдЧрд░ DNA рдХो рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрдпे, рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдлिрд░ рд╕े рдиा рд▓िрдЦा рдЬाрдпे рддो рджुрдиिрдпा рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХो BACKWARD HISTORIAN рдХрд╣ेंрдЧे। DNA рдкीреЭी рджрд░ рдкीреЭी рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдмрджрд▓ाрд╡ рдХे рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рд╣ोрддा рд░рд╣рддा рд╣ै। ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд▓ोрдЧ рд╣рдоेрд╢ा рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╣ोрддे рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ рдХी рдк्рд░рдЬा рдмрд╣ुрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдЬрдм рднी рдЕрд▓्рдкрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдФрд░ рдмрд╣ुрд╕ंрдЦ्рдпрдХ рдХी рдмाрдд рдЖрддी рд╣ै рддो рдЖрдХ्рд░рдордгрдХाрд░ी рд▓ोрдЧों рдХे рдорди рдоें рдмрд╣ुрд╕ंрдЦ्рдпрдХों рдХे рдк्рд░рддि рд╣ीрди рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЗрд╕ी рд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рдорди рдоें рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХे рдк्рд░рддि рд╣ीрди рднाрд╡рдиा рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдпुрдж्рдз рдоें рд╣ाрд░े рд╣ुрдП рд▓ोрдЧों рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиा рдПрдХ рдмाрдд рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЧुрд▓ाрдоों рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рджूрд╕рд░ी рдмाрдд рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдпा рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рд╕ाрдордиे рдеी।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХो рджेрд╡ рдФрд░ рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЕрд╕ुрд░, рд░ाрдХ्рд╖рд╕, рд╢ुрдж्рд░, рджैрдд्рдп рдпा рджाрдирд╡ рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдпрд╣ рдмाрдд рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХे рдмрд╣ुрдд рд╕े рд╕рдмुрдд рднी рд╣ै।ЁЯСИ* 
*ЁЯСЙ рднाрд░рдд рдХे рдмрд╣ुрдд рд╕े рд▓ेрдЦрдХों рдиे рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рдХрдИ рдмाрд░ рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдбॉ рднीрдо рд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдиे рднी рдЕрдкрдиी рдХिрддाрдмों рдоें рдЗрд╕ рдмाрдд рдХो рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рд╣ै । рдПрдХ рд╕рдмुрдд рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рджेрд╡ рдЕрдм рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХैрд╕े рд╣ो рдЧрдпे ? ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рджीрд░्рдШрдХाрд▓ рддрдХ рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕्рдеाрдкिрдд рдХी। рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╢ुрдж्рд░ рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдХ्рд░рдоिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдоें рдм्рд░ाрд╣्рдордгों, рд░ाрдЬрдкूрддों рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХो рдЕрдзिрдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै, рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд╢ूрдж्рд░ों рдХो рдХोрдИ рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рджिрдпा рдЧрдпा। рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рднी рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдеा рдордЧрд░ рдЙрдирдХो рд╢ुрдж्рд░ рдмрдиा рдХрд░ рд╕рднी рдЕрдзिрдХाрд░ों рд╕े рд╡ंрдЪिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдРрд╕ा рдХ्рдпों рдХिрдпा рдЧрдпा?ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдЦुрдж рдХो рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╕ाрдмिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП, рддाрдХि рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣рдоेрд╢ा рд╢ुрдж्рд░ рдмрдиे рд░рд╣े рдФрд░ рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдпुрдж्рдз рдХे рдм्рд░ाрд╣्рдордгों, рд░ाрдЬрдкूрддों рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХे рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиे рд░рд╣े।ЁЯСИ*
*ЁЯМЯЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рдЕрдЧрд░ рдПрдХ рд╣ै рддो рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиों рдХो рддीрди рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рдХ्рдпों рдмांрдЯा ? рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдиा рдЬрд░ुрд░ी рдеा। ЁЯСИ*  
*ЁЯСЙрд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рд╡рд░्рдг рдХा рдЕрд░्рде рд╣ोрддा рд╣ै рд░ंрдЧ। рддो рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд░ंрдЧрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा। рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рд╢рдм्рджрдХोрд╖ рдоें рдЖрдкрдХो рдЖрдЬ рднी рд╡рд░्рдг рдХा рдЕрд░्рде рд░ंрдЧ рд╣ी рдоिрд▓ेрдЧा। рдпे рд░ंрдЧрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा/рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХ्рдпों ? рдХ्рдпोрдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рдХ्рд╖рдд्рд░िрдп рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдпों рдХा рд░ंрдЧ рддो рдПрдХ рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ी рд▓िрдП рд░ंрдЧрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдпे рддीрдиों рд╡рд░्рдг рдЕрдзिрдХाрд░ рд╕рдо्рдкрди рд╣ै। рдЪौрдеे рд░ंрдЧ рдХा рдЖрджрдоी рдЙрдирдХे рд░ंрдЧ рдХा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕ी рд▓िрдП рдЕрдзिрдХाрд░ рд╡ंрдЪिрдд рд╣ै । DNA рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ै। ЁЯСИ* 
*ЁЯСЙ #рдирд╕्рд▓ीрдп_рднेрджрднाрд╡ рдХी рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рдиाрдо рд╣ी рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрдж рд╣ै। рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣ी рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиा рдФрд░ рджीрд░्рдШ рдХाрд▓ рддрдХ рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рд▓िрдП рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рдкाрдпा।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рд╕рднी рдзрд░्рдорд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рд╢ुрдж्рд░ рдХ्рдпों рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा ? ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдпे рдЖрдЬ рддрдХ рдХा рд╕рдмрд╕े рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╕рд╡ाрд▓ рдеा, рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЕрдкрдиी рдоाँ, рдмрд╣рди, рдмेрдЯी рдФрд░ рдкрдд्рдиी рддрдХ рдХो рд╢ुрдж्рд░ рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рд░рдЦा рд╣ै। DNA рдоें MITOCONDRIVAL DNA рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпे рд╕рдЪ рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдХि рднाрд░рдд рдХी рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा DNA 100% рдПрдХ рд╣ै рдФрд░ рднाрд░рдд рдХी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा DNA рдХिрд╕ी рднी рд╡िрджेрд╢ी рдорд╣िрд▓ा рдХे DNA рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓ाрддा। рдЗрд╕ рд╕े рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдХी рд╕рднी рдорд╣िрд▓ाрдпे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ै, рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЕрдкрдиी рдоाँ, рдмрд╣рди, рдмेрдЯी рдФрд░ рдкрдд्рдиी рддрдХ рдХो рд╢ुрдж्рд░ рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рд░рдЦा рд╣ै ।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рдЬाрдирддे рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рдЬрдирди рдХे рд▓िрдП рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рд╣ै । рдЗрд╕ीрд▓िрдП рднी рдЕрдкрдиी рдоाँ, рдмेрдЯी рдФрд░ рдмрд╣рди рдХो рд╢ुрдж्рд░ рдШोрд╖िрдд рдХрд░ рд░рдЦा рд╣ै। рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╣рдоेрд╢ा рд╢ुрдж्рдзрддा рдХी рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬाрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрджрдоी рдХा DNA рд╕िрд░्рдл рдЖрджрдоी рдоें рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░рд╣ाрдордг рд╕्рдд्рд░ी рдХो рдкाрдк рдпोрдиी рдоाрдирддा рд╣ै। рдХ्рдпोрдХि рд╡ो рдЙрдирдХी рдХрднी рдеी рд╣ी рдирд╣ीं । DNA рдФрд░ рдзрд░्рдорд╢ाрд╕्рдд्рд░ рджोрдиों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпे рдмाрдд рд╕िрдж्рдз рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै । рдЗрд╕рд╕े рдпे рднी рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ рдХि рдЖрд░्рдп рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕्рдеाрдиांрддрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ुрдП, рдЖрд░्рдп рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рднाрд░рдд рдоें рдЖрдпे рдеे। рдХ्рдпोрдХि рдЬो рдЖрдХ्рд░рдордг рдХрд░рдиे рдЖрддे рд╣ै рд╡ो рдЕрдкрдиी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो рдХрднी рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рдирд╣ीं рд▓ाрддे। рдРрд╕ी рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рдоाрди्рдпрддा рдеी рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдЖрдЬ рднी рдЖрд░्рдпों рдХा рд╕्рд╡ाрднाрд╡ рдЖрдЬ рддрдХ рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙ рдмुрдж्рдз рдиे рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рдХिрдпा। рд╣рдоाрд░े рдЧुрд▓ाрдоी рдХे рд╡िрд░ोрдШ рдоें рд▓реЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рдФрд░ рдмреЬा рдкूрд░्рд╡рдЬ рдеा। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдпे рд╣ै рдХि рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмुрдж्рдз рдХे рдХाрд▓ рдоें рднी рдеी। рдпрд╣ рдмाрдд рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЬрди рдЖंрджोрд▓рди рдоें рдмुрдж्рдз рдХो рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдиे рд╣ी рд╕рдмрд╕े рдЬрдпाрджा рдЬрди рд╕рдорд░्рдерди рджिрдпा। рдЬैрд╕े рд╣ी рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдз्рд╡рд╕्рдд рд╣ुрдИ рддो рдЪрддुрд╕ूрдд्рд░ी рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдирдИ рд╕рдоाрдЬ рд░рдЪрдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ुрдЖ । рдЙрд╕рдоें рд╕рдорддा, рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा, рдмंрдзुрдд्рд╡ рдФрд░ рди्рдпाрдп рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╕рдоाрдЬ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЧрдИ।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрдЗрд╕ рдХ्рд░ांрддि рдХे рдмाрдж рдк्рд░рддिрдХ्рд░ांрддि рд╣ुрдИ, рдЬो рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ(рд░ाрдо) рдиे рдмृрд╣рджрдд рдХी рд╣рдд्рдпा рдХрд░рдХे рдХी । рд╡ाрд▓्рдоीрдХि (рдм्рд░ाрд╣्рдордг) рдЬिрд╕ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рдиाрдо рдЕрдЧ्рдиि рд╢рд░्рдоा рдеा, рдкुрд╖्рдп рд╢ुंрдЧ рджрд░рдмाрд░ рдХा рд░ाрдЬрдХрд╡ि рдеा рдФрд░ рдЙрд╕рдиे рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдФрд░ рдмृрд╣рджрдд рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦ рдХрд░ рд╣ी рд░ाрдоाрдпрдг рд▓िрдЦी। рдЗрд╕рдХा рд╕рдмुрдд “рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рд░ाрдоाрдпрдг” рдоें рд╣ै। рдмृрд╣рджрдд рдХी рд╣рдд्рдпा рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рд╣ुрдИ рдеी, рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдЕрдпोрдз्рдпा рдоें рдеी । рд░ाрдоाрдпрдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд░ाрдо рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рднी рдЕрдпोрдз्рдпा рдоें рдеी। рдкुрд░ाрддाрдд्рд╡िрдХ рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै, рдХोрдИ рднी рд░ाрдЬा рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддा рд╣ै рддो рдЙрд╕ рдЬрдЧрд╣ рдХो рдпुрдж्рдз рдоें рдЬीрддрддा рд╣ै, рдлिрд░ рдЕрдкрдиी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдмрдиाрддा рд╣ै। рдордЧрд░ рдЕрдпोрдз्рдпा рдпुрдж्рдз рдоें рдЬीрдд рдЧрдИ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдирд╣ीं рдеी। рдЗрд╕िрд▓рдП рдЙрд╕ рдХा рдиाрдо рд░рдЦा рдЧрдпा рдЕрдпोрдз्рдпा рдЕрд░्рдеाрдд рдЕ+рдпोрдж्рдз्рдпा; рдпुрдж्рдз рдоें рдиा рдЬीрдд рдЧрдИ рд░ाрдЬрдзाрдиी।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдиे рдЕрд╢्рд╡рдоेрдз рдпрдЬ्рдЮ рдХिрдпा, рд░ाрдоाрдпрдг рдоें рд░ाрдо рдиे рднी рдЕрд╢्рд╡рдоेрдз рдпрдЬ्рдЮ рдХिрдпा। рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рдиे рдЬो рдк्рд░рддिрдХ्рд░ांрддि рдХी рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рднाрд░рдд рдоें рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рдкрд╣рд▓े рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡рд░्рдгрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдк्рд░рддिрдХ्рд░ांрддि рдХे рдмाрдж рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣рдоेрд╢ा рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиे рд░рд╣े, рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рдЧрдпा। рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдк्рд░рддिрдХाрд░ рд╣рдоेрд╢ा рдХे рд▓िрдП рдЦрдд्рдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрджेрд╢ी рдЖрд░्рдпों рдиे рдпोрдЬрдиा рдмрдиा рдХрд░ рд╕рднी рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдЕрд▓рдЧ рдЕрд▓рдЧ 6743 рдЬाрддिрдпों рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा। рдЬिрд╕рд╕े рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдоें рдПрдХ рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рдеिрддि рдкैрджा рд╣ो рдЧрдИ рдХि рд╣рдо рдк्рд░рддिрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рдирд╣ीं рд░рд╣ рдЧрдпे। рдЧुрд▓ाрдоों рдоें рд╣ी рдРрд╕ी рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рдеिрддि рд╣ोрддी рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЬाрддिрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдХ्рд░рдоिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдкрд░ рдЦреЬा рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЕрд╕рдоाрди рд▓ोрдЧ рдПрдХ рд╣ोрдиे рдЪाрд╣िрдП рдеे рд▓ेрдХिрди рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЕрд╕рдоाрди рд▓ोрдЧों рдХो рднी рдХ्рд░рдоिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा। рдк्рд░рддिрдХाрд░ рдЕंрджрд░ рд╣ी рдЕंрджрд░ рд╣ोрддा рд╣ै । рд▓ेрдХिрди рдЬिрд╕рдиे рдЧुрд▓ाрдоी рд▓ाрджी рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рддिрдХाрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЦ्рдпाрд▓ рднी рдорди рдоें рдирд╣ीं рдЖрддा рдХ्рдпोрдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдоें рдЬाрддि рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд▓реЬाрдИрдпां рдХрд░рд╡ाрдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा। рдЬिрд╕ рд╕े рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рдЖрдкрд╕ рдоें рд╣ी рд▓реЬрдиे рд▓рдЧे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрд╕рд▓ी рдЧुрд▓ाрдоी рд▓ाрджрдиे рд╡ाрд▓े рдХा рдк्рд░рддिрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдмंрдж рдХрд░ рджिрдпा। DNA рд╢ोрдз рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЬाрддि/рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдиिрд░्рдоाрдгрдХрд░्рддा рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╣ै рдЙрд╕рдиे рд╕рднी рдХो рд╡िрднाрдЬिрдд рдХिрдпा рд▓ेрдХिрди рдЦुрдж рдХो рдХрднी рд╡िрднाрдЬिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдиे рджिрдпा।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдЬाрддि рдХे рд╕ाрде рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪрддा рдЬुрдбी рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рд╕ाрдордиे рд╣рдоेрд╢ा рд╕ंрдХрдЯ рдЦреЬा рд░рд╣ा рдХि рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдХैрд╕े рдХाрдпрдо рд░рдЦा рдЬाрдпे। рдЬाрддि рдк्рд░рдеा рдХो рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдиिрдо्рди рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдеाрдУं рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХिрдпा:---ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ#рдХрди्рдпाрджाрди рдкрд░рдо्рдкрд░ा – рдХрди्рдпा рдХोрдИ рд╡рд╕्рддु рдирд╣ीं рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рджाрди рдХिрдпा рдЬाрдпे। рд▓ेрдХिрди рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдмреЬी рдЪाрд▓ाрдХी рдХे рд╕ाрде рдзрд░्рдо рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рддे рд╣ुрдП, рдРрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдИ рдХि рдЬрдм рдХрди्рдпा рд╢ाрджी рдпोрдЧ्рдп рд╣ो рдЬाрдпे рддो рдЙрд╕рдХी рд╢ाрджी рдХी рдЬिрдоेрд╡ाрд░ी рдоाँ-рдмाрдк рдХी рд╣ोрдЧी। рдоाँ-рдмाрдк рдХрди्рдпा рдХी рд╢ाрджी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдж्рд╡ाрд░ा рд╕्рдеाрдкिрдд “рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा” рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ी рдХрд░ेंрдЧे । рдЕрдЧрд░ рд▓рдбрдХी рдЬाрддि рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░ेрдЧी рддो рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी рдФрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХी рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪрддा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी । рдРрд╕े рддो рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХी рдЧुрд▓ाрдоी рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी, рдпे рдирд╣ीं рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдЗрд╕ीрд▓िрдП “рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा” рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдХे рдХрди्рдпाрджाрди рдХी рдк्рд░рдгाрд▓ी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХी рдЧрдИ।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ#рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рдк्рд░рдеा – рд▓рдбрдХी рд╡िрд╡ाрд╣ рдпोрдЧ्рдп рд╣ोрдиे рдкрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╕ंрдж рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕ рд╕े рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рддो рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рдмाрд▓ рд╡िрд╡ाрд╣ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा। рддाрдХि рдмрдЪрдкрди рдоें рд╣ी рд▓рдбрдХी рдХी рд╢ाрджी рдХрд░ рджी рдЬाрдпे। рдХ्рдпोрдХि рдоाँ-рдмाрдк рддो рдЕрдкрдиी рд╣ी рдЬाрддि рдоें рд▓рдбрдХी рдХी рд╢ाрджी рдХрд░рд╡ाрдПंрдЧे рдФрд░ рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдЧुрд▓ाрдо рдХे рдЧुрд▓ाрдо рд╣ी рдмрдиे рд░рд╣ेंрдЧे।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ рдЬ्рдпाрджा рдЬाрдирдХाрд░ी рдХे рд▓िрдП CAST IN INDIA рдФрд░ ANHILATION OF CASTE рдХिрддाрдмे рдкреЭे, рдЬो рдбॉ. рднीрдо рд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдиे рд▓िрдЦी рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙ#рд╡िрдзрд╡ा рд╡िрд╡ाрд╣ рдк्рд░рдеा – рд╡िрдзрд╡ा рд╡िрд╡ाрд╣ рдиिрд╖ेрдз рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा। рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рд╡िрдзрд╡ा рдХिрд╕ी рд╡िрд╡ाрд╣ рдпोрдЧ्рдп рд▓рдбрдХे рд╕े рд╢ाрджी рдХрд░ рд▓ेрддी рд╣ै рддो рд╕рдоाрдЬ рдоें рдПрдХ рд▓реЬрдХा рдХрдо рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा, рдФрд░ рдЬिрд╕ рд▓рдбрдХी рдХे рд▓िрдП рд▓реЬрдХा рдХрдо рд╣ोрдЧा рд╡ो рд▓рдбрдХी рдЬाрддि рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЬा рдХрд░ рд╢ाрджी рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ै । рдЗрд╕рд╕े рднी рдЬाрддि рдк्рд░рдеा рдХो рдЦрддрд░ा рдеा рддो рд╡िрдзрд╡ा рд╡िрд╡ाрд╣ рднी рдиिрд╖ेрдз рдХрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рдеा। рдЬाрддि рдЕंрддрд░्рдЧрдд рд╡िрд╡ाрд╣ рдЬाрддि рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХा рд╕ूрдд्рд░ рд╣ै рдФрд░ рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╡рдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै । рдЗрд╕ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрдзрд╡ाрдУं рдкрд░ рдорди рдордиे рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рд╣ोрддे рдеे। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рджेрдЦा рдХि рд╡िрдзрд╡ा рдХो рдЯिрдХाрдпे рд░рдЦрдиा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рд╣ै рддो рд╡िрдзрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдирдП реШाрдиूрди рдмрдиाрдпे рдЧрдпे । рд╡िрдзрд╡ा рд╕ुрди्рджрд░ рдирд╣ीं рджिрдЦрдиी рдЪाрд╣िрдП рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХे рдмाрд▓ рдХाрдЯ рджिрдП рдЬाрддे рдеे। рдХोрдИ рдЙрдирдХी рдУрд░ рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдиा рд╣ो рдЬाрдпे рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдХो рд╕ाреЮ рд╕рдлाрдИ рд╕े рд░рд╣рдиे рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдирд╣ीं рдеा। рддाрдХि рдХोрдИ рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╢ाрджी рдХрд░рдиे рдХो рддैрдпाрд░ рдиा рд╣ो рдЬाрдпे। рдпाрдиी рдХिрд╕ी рднी рд╕्рдеिрддि рдоें рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиी рд░рд╣рдиी рдЪाрд╣िрдП।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ#рд╕рддीрдк्рд░рдеा – рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рд╡िрдзрд╡ा рдФрд░рддों рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдФрд░ рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рджूрд╕рд░ा рд░ाрд╕्рддा рд╕рддी рдк्рд░рдеा рдиिрдХрд▓ा ।ЁЯСИ*
 *ЁЯСЙрдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рдФрд░рддों рдоें рдЧौрд░рд╡ рднाрд╡ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा। рдЬैрд╕े рдХि рдорд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕्рдд्рд░ी рд╕рдЪे рдЪрд░िрдд्рд░, рдкрддिрд╡्рд░рддा рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░ рд╣ै рдЗрд╕ीрд▓िрдП рд╕рддी рд╣ै। рдЬो рд╕्рдд्рд░ी рд╕рдЪी рд╣ै рдЙрд╕े рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХी рдЪिрддा рдоें рдЬिрди्рджा рдЬрд▓ рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╕्рдд्рд░िрдпों рдоें рдЧौрд░рд╡ рдХी рднाрд╡рдиा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдбрд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рдиाрдо рдХी рдк्рд░рдеा рдХो рдЬрди्рдо рджिрдпा рдЧрдпा। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЬिрддрдиे рднी рдШрдЯिрдпा рдХाрдо рдХिрдпे рдЙрди рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рдХिрдпा। рдФрд░ рдорд╣िрд▓ाрдпे рдмिрдиा рд╕рдЪ рдХो рдЬाрдиे рдЕрдкрдиी рдЬाрди рджेрддी рд░рд╣ी।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ#рдмрдбрд╕ाрд╡िрдд्рд░ी рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рднी рдмрд╣ुрдд рдпोрдЬрдиाрдмрдв рддрд░ीрдХे рд╕े рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдоें рдФрд░рдд рд╣ाрде рдоें рдзाрдЧा рд▓ेрдХрд░ рдЪрдХ्рдХрд░ рдХрдЯрддी рд╣ै рдФрд░ рдХрд╣рддी рд╣ै “рдпрд╣ी рдкрддि рдоुрдЭे рдЕрдЧрд▓े рд╕ाрдд рдЬрди्рдоों рддрдХ рдоिрд▓ाрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдпрд╣ рд╢рд░ाрдмी рд╣ै, рдоुрдЭे рдоाрд░рддा рдкिрдЯрддा рд╣ै, рдоेрд░े рдкрд░ рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдлिрд░ рднी рдоुрдЭे рдпрд╣ी рдкрддि рдоिрд▓ाрдиा рдЪाрд╣िрдП।“ рдпрд╣ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдЧрд╣рд░ा рд╖рдб्рдпंрдд्рд░ рд╣ै, рдпрд╣ рдд्рдпौрд╣ाрд░ рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рдЖрддा рд╣ै। рд╣рд░ рд╕ाрд▓ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдХे рдорди рдоें рдпрд╣ рд╕ंрд╕्рдХाрд░ рдбाрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдкрддि рддुрдо рдХो рдоिрд▓ाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै рдФрд░ рдХोрдИ рдирд╣ीं рдоिрд▓ेрдЧा рдФрд░ рдЕрдЧрд░ рддुрдо рдЬिрди्рджा рд░рд╣рддी рд╣ो рддो рдЬрдм рддрдХ рдЬिрди्рджा рд░рд╣ोрдЧी рддрдм рддрдХ рддुрдо्рд╣ाрд░े рдкुрдирд░्рдоिрд▓рди рдоें рдмрд╣ुрдд рджेрд░ी рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी। рдЕрдЧрд░ рддुрдо рдЕрдкрдиे рдкрддि рдХे рд╕ाрде рдЪिрддा рдкрд░ рдорд░ рдЬोрдЧी рддो рдПрдХ рд╣ी рддाрд░ीрдЦ рдоें, рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें, рдПрдХ рд╕ाрде рдкैрджा рд╣ो рдЬाрдУрдЧी, рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा। рдлिрд░ рджोрдиों рдХा рдоिрд▓рди рднी рд╣ो рдЬाрдпेрдЧा। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдпрд╣ рдпोрдЬрдиा рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдИ। рдЬैрд╕े рдХोрдИ рдЪोрд░ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдХрд╣рддा рдХि рдоें рдЪोрд░ рд╣ूँ; рдпрд╣ी рд╣ाрд▓ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рд╣ै। рдЬрди्рдо рдЬрди्рдо рдХा рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрдиा рдХрд░ рд╕्рдд्рд░िрдпों рдкрд░ рдорди рдЪाрд╣े рдЕрдд्рдпाрдЪाрд░ рдХिрдпे рдЧрдпे рддाрдХि рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиी рд░рд╣े।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙ#рдХ्рд░рдоिрдХ_рдЕрд╕рдоाрдирддा – рдЬाрддि рдмंрдзрди рдбाрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рдЙрд╕े рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рдеा । рдЧुрд▓ाрдо рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рд░ рдХिрд╕ी рдХे рдКрдкрд░ рдХिрд╕ी рдХो рд░рдЦрдиा рд╣ी рдЗрд╕ рд╕рдорд╕्рдпा рдХा рд╕рдоाрдзाрди рдеा। рд╕ाрд░े рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдЖрдкрд╕ рдоें рд▓реЬрддे рд░рд╣े, рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдХрднी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЦреЬे рдиा рд╣ो рдЬाрдпे। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдКँрдЪी рдФрд░ рдиीрдЪी рдЬाрддिрдпों рдоें рдмाँрдЯ рджिрдпा। рдЙंрдЪ рдиीрдЪ рдХी рднाрд╡рдиा рдоाрдирд╡рддा рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рдЦрдд्рдо рдХрд░ рджेрддी рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдХ्рд░рдоिрдХ рдЕрд╕рдоाрдирддा рдХे рд╕ाрде рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрдпा рд╣ै। рдФрд░ рдЖрдЬ рднी рд╣рд░ рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдЬाрддि рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХे рдиाрдо рдкрд░ рд▓реЬрддा рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдореЫे рд╕े рддрдоाрд╢ा рджेрдЦ рдХрд░ рд╣ँрд╕рддा рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙ рдЕрд╕्рдкृрд╢्рдпрддा – рдЬाрддि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмुрдж्рдз рдкूрд░्рд╡ рдХाрд▓ рдоें рдирд╣ीं рдеी рдЗрд╕ी рд▓िрдП рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдЬाрддि рдпा рд╡рд░्рдг рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдирд╣ीं рдЖрддा। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдпрд╣ рдн्рд░ाрди्рддि рдлैрд▓ी рд╣ुрдИ рд╣ै । рдЬिрди рдмौрдж्рдзों рдиे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдзрд░्рдо рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХिрдпा, рдФрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЬिрди рдмौрдж्рдзों рдХो рдЕрдкрдиा рд▓िрдпा рд╡ो рдЖрдЬ рдХे рд╕рдордп рдоें рдУ.рдмी.рд╕ी. рдоें рдЖрддे рд╣ै। рдЙрди рдкрд░ рдЖрдЬ рднी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдУ.рдмी.рд╕ी.рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рджूрд╕рд░े рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдХो рдЙрдЪ्рдЪ рд╕рдордЭрддे рд╣ै ।ЁЯСИ*  

*ЁЯСЙ рдУрдмीрд╕ी рднी рдкुрд╖्рдпрдоिрдд्рд░ рд╢ुंрдЧ рдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░ांрддि рдХे рдмाрдж рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рд▓ोрдЧों рдХा рд╕рдоूрд╣ рд╣ै ।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрд╕िंрдзु рдШाрдЯी рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдкैрджा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рднाрд░рддीрдп рд▓ोрдЧो рд╕े рдЗрддрдиी рдмреЬी рдорд╣ाрди рд╕рдн्рдпрддा рдХैрд╕े рдирд╖्рдЯ рд╣ुрдИ, рдЬो 4500-5000 рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ рд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдеी? рдпे рдЗंрдЧ्рд░ेрдЬो рдиे рдкूрдЫा рдеा, рдПрдХ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рдЕрдлрд╕рд░ рдХो рдЗрд╕ рдХा рд╢ोрдз рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдмोрд▓ा рдЧрдпा рдеा। рдмाрдж рдоें рдЗрд╕рдХे рд╢ोрдз рдХो рд░ाрдШрд╡рди рдФрд░ рдПрдХ рд╕ंрд╢ोрдзрдХ рдиे рд╢ुрд░ू рдХिрдпा। рдкрдд्рдерд░ рдФрд░ рдИंрдЯों рдХे рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдоें рдкрддा рдЪрд▓ा рдХि рдпे рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдирд╣ीं рдоिрдЯी рдеी। рдмрд▓्рдХि рд╕िंрдзु рдШрдЯी рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдХो рдоिрдЯाрдпा рдЧрдпा рдеा।ЁЯСИ*  

*ЁЯСЙрджрдХ्рд╖िрдг рд░ाрдЬ्рдп рдХेрд░рд▓ рдоें рд╣рдбрдк्рдкा рдФрд░ рдоोрд╣рдирдЬोрджреЬों 429 рдЕрд╡рд╢ेрд╖ рдоिрд▓े। рдм्рд░ाрдо्рд╣рдг рднाрд░рдд рдоें рдИрд╕ा рдкूрд░्рд╡ 1600-1500 рд╢рддाрдм्рджी рдкूрд░्рд╡ рдЖрдпा। рдЛрдЧ्рд╡ेрдж рдоें рдЗंрдж्рд░ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें 250 рд╢्рд▓ोрдХ рдЖрддें рд╣ैं। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХे рдиाрдпрдХ рдЗрди्рдж्рд░ рдкрд░ рд▓िрдЦे рд╕рднी рд╢्рд▓ोрдХों рдоें рдпрд╣ рдмाрд░ рдмाрд░ рдЖрддा рд╣ै рдХि “рд╣े рдЗंрдж्рд░ рдЙрди рдЕрд╕ुрд░ों рдХे рджुрд░्рдЧ рдХो рдЧिрд░ाрдУं” “рдЙрди рдЕрд╕ुрд░ों (рдмрд╣ुрдЬрдиों) рдХी рд╕рдн्рдпрддा рдХो рдирд╖्рдЯ рдХрд░ो”। рдпे рдзрд░्рдо рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдм्рд░рд╣ाрдордгों рдХे рдЕрдкрд░ाрдзों рд╕े рднрд░े рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ рд╣ैं।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрднाрд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЧ्рд░िрдЕрд░рд╕рди рдиे рднी рдпे рд╕िрдж्рдз рдХिрдпा рдХी рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдЬो рднाрд╖ा рдмोрд▓ी рдЬाрддी рд╣ैं, рд╡ो рд╕ाрд░ी рднाрд╖ाрдУँ рдХा рд╕्рдд्рд░ोрддрдкाрд▓ी рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙDNA рдХे рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рд╕рдмूрдд рдиिрд░्рд╡िрд╡ाрдж рдФрд░ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╣ै। рдХ्рдпोрдХि рд╡ो рдХिрд╕ी рддрд░्рдХ рдпा рджрд▓ीрд▓ рдкрд░ рдЦреЬा рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХो рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХрднी рднी рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХोрдИ рдЬाрддि рдпा рдзрд░्рдо рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕ рд╢ोрдз рдХो рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкूрд░ी рджुрдиिрдпा рд╕े 265 рд▓ोрдЧ рдеे। рдмाрдорд╢ाрдж рдХा рдпрд╣ рд╢ोрдз 21 рдордИ 2001 рдХे TIMES OF INDIA рдоें NATURE рдиाрдордХ рдкेрдЬ рдкрд░ рдЫрдкा, рдЬो рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдЬ्рдпाрджा рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдЕंрдХ рд╣ै।ЁЯСИ*
*ЁЯСЙрдмाрдмाрд╕ाрд╣рдм рдЖंрдмेрдбрдХрд░ рдХी рдЙрдо्рд░ рд╕िрд░्рдл 22 рд╕ाрд▓ рдеी рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдЬाрддि рдХा рдоूрд▓ рдХ्рдпा рд╣ै, рдЗрд╕рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдеी। рдФрд░ 2001 рдоें рдЬो DNA рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рд╣ुрдЖ рдеा, рдмाрдмाрд╕ाрд╣рдм рдХा рдФрд░ рдоाрдЗрдХрд▓ рдмाрдорд╢ाрдж рдХा рдордд рдПрдХ рд╣ी рдиिрдХрд▓ा рдеा।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрдм्рд░ाрдо्рд╣рдг рд╕ाрд░ी рджुрдиिрдпा рдХे рд╕ाрдордиे рдкुрд░े рдмेрдирдХाрдмрд╣ो рдЪुрдХे рдеे। рдлिрд░ рднी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЕрдкрдиी рдЕрд╕рд▓िрдпрдд рдХो рдЫुрдкाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рдм्рд░рд╣्рдоाрдгी рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рдЕрдкрдиाрдпा рдФрд░ рдРрд╕ा рдк्рд░рдЪाрд░िрдд рдХिрдпा рдХि рднाрд░рдд рдоें рджрдХ्рд╖िрдгी рдм्рд░ाрд╣्рдордг рджो рдирд╕्рд▓ों рдХे рд╣ोрддे рд╣ै। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे DNA рдХे рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ реЩाрд░िрдЬ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдФрд░ рдПрдХ рдФрд░ рдЭूрда рдоीрдбिрдпा рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдЪाрд░िрдд рдХрд░рдиा рд╢ुрд░ू рдХрд░ рджिрдпा рдХि рдЕрдм рдХोрдИ рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ै, рд╕рднी рд▓ोрдЧ рд╕ंрдоिрд╢्рд░ рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ै। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдоाрдкрджंрдб рдвूंрдвा? рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рджрд▓ीрд▓ рджेрдХрд░ рдХрд╣ा рдХि рдЕрди्рдбोрдоाрди рдФрд░ рдиिрдХोрдмाрд░ рдж्рд╡ीрдк рд╕рдоूрд╣ рдХी рдЬो рдЖрджिрд╡ाрд╕ी рдЬрдирдЬाрддि рд╣ै рд╡ो рдЕрдл्рд░ीрдХрди рдХे рд╡ंрд╢рдЬ рд╣ै, рд╡ो рдЙрдзрд░ рд╕े рдЖрдпा рдеा, рдФрд░ рдпूрд░ेрд╢िрдпрди рджेрд╢ों рдоें рдЪрд▓ा рдЧрдпा рд╣ै, рдЗрд╕ рдкрд░ рднी рд╢ोрдз рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдмाрдорд╢ाрдж рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпे рдЧрдпे рд╢ोрдз рдХो рдирдХाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рд╕िрд░्рдл рд╡िрдЬ्рдЮाрди рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕े рдЭूрдаा рдк्рд░рдЪाрд░िрдд рдХिрдпा। рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЕрдЧрд░ рдпрд╣ рдЭूрдаी рдХрд╣ाрдиी рд╕ुрдиाрдпे рддो рдЙрд╕ рд╕े рдкूрдЫो рдХि рджोрдиों рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдирд╕्рд▓ों рдоें рд╕े рд╡िрджेрд╢ рд╕े рдХौрди рдЖрдпा рд╣ै? рд╡िрджेрд╢ी рдХा DNA рдмрддाрдУ? DNA рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЕрдкрдиी рдмाрддों рдХो рд╕िрдж्рдз рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддा।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдоुрд╕рд▓рдоाрди рд╡िрд░ोрдзी рдШृрдгा рдЖंрджोрд▓рди рдХ्рдпों рдЪрд▓рддा рд╣ै ? рдХ्рдпोрдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордгрд╡ाрдж рдФрд░ рдмुрдж्рдзिрдЬ्рдо рдХे рдЯрдХрд░ाрд╡ рдХे рд╕рдордп рдмрд╣ुрдд рд╕े рдмौрдж्рдзिрд╖्рдЯ рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдмрди рдЧрдпे рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдзрд░्рдо рдХो рдирд╣ीं рдЕрдкрдиाрдпा рдеा।ЁЯСИ* 

*ЁЯСЙ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдЬрдирддा рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рднाрд░рдд рдоें рдЬिрддрдиे рднी рдоुрд╕рд▓рдоाрди рд╣ै рд╡ो рд╕рдм рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдШृрдгा рдХा рдЖंрджोрд▓рди рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै рддाрдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХी рдПрдХ рд╢ाрдЦा рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЦрдд्рдо рдХрд░ рд╕рдХे ।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХे рдЧुрд▓ाрдо рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдеा рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЧुрд▓ाрдо рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдеे। рдЖреЫाрджी рдХी рдЬंрдЧ рдоें рдЖреЫाрджी рдХे рд▓िрдП рдЖंрджोрд▓рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧों рдХे рд╕ाрдордиे рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рд╕рдорд╕्рдпा рдеी। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдбॉ. рднीрдо рд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХो рдХрд╣ा рдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХो рдЖреЫाрдж рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдмрд╣ुрдЬрдиों рдХो рдЬрд░ुрд░ рдЖреЫाрдж рдХрд░ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЕрдЧрд░ рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖреЫाрдж рд╣ो рдЧрдпा рддो рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рдХрднी рдЖреЫाрдж рдирд╣ीं рдХрд░ेрдЧा। рдпे рдЖрд╢ंрдХा рд╕िрд░्рдл рдбॉ. рднीрдо рд░ाрд╡ рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдХे рдорди рдоें рд╣ी рдирд╣ीं рдеी рдмрд▓्рдХि рдоुрд╕рд▓рдоाрди рдиेрддाрдУं рдХे рдорди рдоें рднी рдеी। рдЗрд╕ीрд▓िрдП 14 рдЕрдЧрд╕्рдд рдХो рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдмрдиा। рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдиे рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХो рдХрд╣ा рдХि рдЧाँрдзी рд╕े рдПрдХ рджिрди рдкрд╣рд▓े рд╣рдоे рдЖреЫाрджी рджेрдиा рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рдмाрдж рдЧाँрдзी рдХो рджेрдиा। рдЕрдЧрд░ рддुрдордиे рдкрд╣рд▓े рдЧाँрдзी рдХो рдЖреЫाрджी рджे рджी рддो рдЧाँрдзी рдмрдиिрдпा рд╣ै рд╣рдордХो рдХुрдЫ рдирд╣ीं рджेрдЧा। рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдЕрдкрдиी рдЖреЫाрджी рдХी рд▓реЬाрдИ рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рд╕ीрдбी рдмрдиाрдХрд░ рд▓реЬी рдФрд░ рд╡ो рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬों рдХो рднрдЧा рдХрд░ рдЖреЫाрдж рд╣ो рдЧрдпे।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙDNA рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╕े рд╕ाрдордиे рдЖрдпा рдХि рдм्рд░ाрд╣्рдордг, рд░ाрдЬрдкूрдд рдФрд░ рд╡ैрд╢्рдп рднाрд░рдд рдХे рдоूрд▓рдиिрд╡ाрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рднी рджेрдЦा рдЬाрдпे рддो рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдХрднी рднाрд░рдд рдХो рдЕрдкрдиा рджेрд╢ рдоाрдиा рднी рдирд╣ीं рд╣ै। рдм्рд░ाрд╣्рдордг рд╣рдоेрд╢ा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рд╡ाрдж рдХा рд╕िрдж्рдзांрдд рдмрддाрддा рдЖрдпा рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдЦुрдж рдХिрддрдиा рджेрд╢рднрдХ्рдд рд╣ै рдпे рдмाрдд рдХिрд╕ी рдХो рдирд╣ीं рдмрддाрддा। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рдПрдХ рд╡िрджेрд╢ी рдЧрдпा рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рд╡िрджेрд╢ी рдоाрд▓िрдХ рд╣ो рдЧрдпा, DNA рдиे рд╕िрдж्рдз рдХрд░ рджिрдпा। рджूрд╕рд░े рд╡िрджेрд╢ी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдиे рдпे рдк्рд░рдЪाрд░ рдХिрдпा рдХि рднाрд░рдд рдЖреЫाрдж рд╣ो рдЧрдпा। рд▓ेрдХिрди рдЖрдЬ рднी рднाрд░рдд рдкрд░ рдЖрдЬ рднी рдм्рд░ाрд╣्рдордгों рдХा рд░ाрдЬ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХो рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЖреЫाрджी рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЪрд▓ाрдиा рд╣ी рдкреЬेрдЧा। ЁЯСИ*
*ЁЯСЙDNA рдкрд░िрдХ्рд╖рдг рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдЖрдЬ рднी рджेрд╢ рдХे 130 рдХрд░ोрдб рдоें рд╕े 32 рдХрд░ोрдб рд▓ोрдЧ рдмाрдХि 98 рдХрд░ोреЬ рд▓ोрдЧों рдкрд░ рд░ाрдЬ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдХрд▓्рдкрдиा рдХрд░ो рдХिрддрдиा рдоुрд▓рднुрдд рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрд╢ोрдзрди рд╣ै।ЁЯСИ*

*ЁЯСЙрдХिрд╕ी рдЬाрддि рдХो рдЧुрд▓ाрдо рдмрдиाрдиा рд╣ो рддो рдЙрд╕рдХी рднाрд╖ा, рдЙрд╕рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдзрд░्рдо рдмрджрд▓ рджो рд╡рд╣ рдЬाрддि рдЖрдк рдХी рдЕрдиुрдпाрдпी рд╣ो рдЬाрдпेрдЧी…рдФрд░ рдЖрд░्рдпों рдиे, рдоुрд╕рд▓рдоाрдиों рдиे рдФрд░ рдИрд╕ाрдИрдпों рдиे рдпрд╣ी рдХिрдпा…рдФрд░ рдмрджрд▓ рдбाрд▓ा рдкूрд░ा рд╕рдоाрдЬ рдЬो рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрдЪा рд╡рд╣ рдЖрдЬ рднी рд╡िрдж्рджрдоाрди рд╣ै ।ЁЯСИ*

Forwarded by
Bharat Sahyog Sangh

Comments

Popular posts from this blog

My thesis on Brahmin Privilege (read the entire thred)1. If I am a Brahmin, I will be revered in the society and a “Ji” will be added to my name. I will be known as a pundit, although I. #dilip c mandal

рдпे рдлोрдЯो рдоें рдЬिрд╕ рдЬрдЬ рдХो рдЖрдк рджेрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं рдЗрдирдХा рдиाрдо рд╣ै рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдХрд░्рдгрди...рдкूрд░ा рдиाрдо рд╣ै рдЪिрди्рдиाрд╕्рд╡ाрдоी рд╕्рд╡ाрдоीрдиाрдерди рдХрд░्рдгрди....рдпे рдЬрдЬ рд╕ाрд╣ेрдм рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХी рдЕрд╡рдоाрдирдиा ​​рдХे рд▓िрдП рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиे рдХी рдЬेрд▓ рдХी рд╕рдЬा рдХाрдЯрдХрд░ рдЕрдм рдмाрд╣рд░ рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं... рд╡рд╣ рдордж्рд░ाрд╕ рдЙрдЪ्рдЪ рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХे рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдеे। рд╡рд╣ां рдХे рдкрд╣рд▓े рджрд▓िрдд рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдФрд░ рдкрд╣рд▓े рджрд▓िрдд рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд░рд╣рддे рд╣ुрдП рдЬेрд▓ рдХी рд╕рдЬा рдХाрдЯрдиे рд╡ाрд▓े рднी рдкрд╣рд▓े рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рд╣ैं--рд╕рдЬा рдХिрд╕ рдмाрдд рдХी рджी рдЧрдИ....рд╕рдЪ рдмोрд▓рдиे рдХी...!!!рдЖрдЗрдП рдеोрдб़ा рдкीрдЫे рд▓े рдЪрд▓рддे рд╣ैं ...рд╡рд░्рд╖ 2017 рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдХो рдПрдХ рдкрдд्рд░ рднेрдЬा....рдЗрд╕ рдкрдд्рд░ рдоें 20 рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХे рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рдеी....рдкрдд्рд░ "рд╕рдЪ्рдЪा" рдеा рдЗрд╕рд▓िрдП "рд╡िрд╡ाрдж рдмрдб़ा" рдеा! рд╕рдЪ рд╕े рд╕ंрд╡ैрдзाрдиिрдХ рд╕ंрдХрдЯ рдкैрджा рд╣ो рдЧрдпा...!! рдХ्рдпोंрдХि рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рдХिрд╕ी рдоौрдЬूрджा рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдиे рджूрд╕рд░े рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдкрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯाрдЪाрд░ рдХा рдЖрд░ोрдк рд▓рдЧाрдпे рдеे। рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЗрд╕ рдкрдд्рд░ рдХो рдЬाрд░ी рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рдирд╣ीं рдеी। рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рдХрд░्рдгрди рдХे рдЦिрд▓ाрдл рди्рдпाрдпाрд▓рдп рдХी рдЕрд╡рдоाрдирдиा ​​рдХा рдоाрдорд▓ा рджрд░्рдЬ рдХрд░ рд▓िрдпा..! рдЕрдм рдмाрд░ी рдеी рд╕рдЪ рдХो "рдХैрдж-рдП-рдмाрдорд╢рдХ्рдХрдд" рджेрдиे рдХी....! рд╕рдм рд╕рдЪ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд▓рдЯ्рда рд▓ेрдХрд░ рдЦрдб़े рд╣ो рдЧрдпे...!!!рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддि рдХрд░्рдгрди рдиे рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдХे рдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдФрд░ рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ों рдХो рдкांрдЪ рд╕ाрд▓ рдХे рдХрдаोрд░ рдХाрд░ाрд╡ाрд╕ рдХी рд╕рдЬा рд╕ुрдиाрдИ рдЧрдИ। рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे рд╕рдЪ рдХो рдХैрдж рдХрд░ рджिрдпा। рдЪिрди्рдиाрд╕्рд╡ाрдоी рд╕्рд╡ाрдоीрдиाрдерди рдХрд░्рдгрди рдЙрд░्рдл рджрд▓िрдд рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ рдиे рдЫрд╣ рдорд╣ीрдиे рдХी рдЬेрд▓ рдХी рд╕рдЬा рдХाрдЯी। рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЙрдирдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ों рдиे рдХрд╣ा рдеा рдХि рд╡े рдкाрдЧрд▓ рд╣ैं....рд▓ेрдХिрди рдлिрд░ рд╕рдордп рдмीрддा....рдлрдЯाрдлрдЯ рддрдоाрдо рдЬрдЬ рдорд▓ाрдИ рдЦाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЬрдЧрд╣-рдЬрдЧрд╣ рдлिрдЯ рдХрд░ рджिрдП рдЧрдпे...рдлिрд░ рдПрдХ рдЬрдЬ рдХे рдпрд╣ां рдХрд░ोрдб़ों рд░ूрдкрдП рдиिрдХрд▓ рдЖрдП...!!!рдЪिрди्рдиाрд╕्рд╡ाрдоी рд╕्рд╡ाрдоीрдиाрдерди рдХрд░्рдгрди рдЙрд░्рдл рджрд▓िрдд рдЬрдЬ рд╕рдЬा рдХाрдЯ рдХрд░ рдмाрд╣рд░ рдЖ рдЧрдпे рдФрд░ рд╕рдЪ рднी рдмाрд╣рд░ рдЖ‌ рдЧрдпा рд▓ेрдХिрди...!!рдмрдХрд▓рдо-рдЪंрджрди рдХुрдоाрд░.. ✍ЁЯП╗ (рд▓ेрдЦрди рдоें рднाрд╖ाрдИ рд╕рдЬाрд╡рдЯ рдоैंрдиे рдХी рд╣ै)